Tercih grupları, önceden ilan edilen liste özeti, tanık girdileri ve tohum değeriyle kendi bilgisayarınızda yeniden üretilen kura.
Kooperatifte daire dağıtımı, yıllarca ödenen aidatların karşılığının somutlaştığı gündür. Bu yüzden kuranın yalnız adil olması yetmez; adil olduğunun herkes tarafından görülebilmesi gerekir. Temeldaş’ın 2025 olağan genel kurulunda kabul edilen yöntem, sonucu kimsenin önceden bilemeyeceği ama herkesin sonradan doğrulayabileceği bir kura üzerine kurulu. Bu yazıda yöntemin her adımını sade bir dille anlatıyoruz.
Neden klasik torbadan çekme yetmiyor?
Torbadan kâğıt çekmek salondakiler için şeffaftır ama salonda olmayan ortak için yalnız bir tutanaktan ibarettir. Bilgisayarla yapılan kurada ise “program ne yaptı?” sorusu ortaya çıkar. Doğrulanabilir kura bu iki sorunu birlikte çözer: hesap bir bilgisayarda yapılır ama girdiler önceden ilan edilir ve hesap herkesin kendi bilgisayarında tekrarlanabilir.
Adım 1: Tercihler
Her ortak yalnız kendi daire tipinde yarışır; 3+1 hissesi 3+1 daireye çıkar. Ortak, bloklar ve kat bantları (alt 1–4, orta 5–8, üst 9–12) arasından tercih sırası bildirir. On iki grup vardır; her grupta her tipten daire bulunur. Tercih dönemi kapanınca liste kilitlenir. Grupların dağılımını kura sayfasındaki tabloda görebilirsiniz.
Adım 2: Liste özetinin ilanı
Kuraya katılan her ortağın satırı şu biçimde yazılır: üye numarası, hisse numarası, daire tipi ve tercih sırası. Satırlar üye numarasına göre sıralanır ve tamamının SHA-256 özeti alınır. SHA-256, girdideki tek bir harf değişse bile tamamen farklı bir sonuç üreten bir parmak izi işlevidir. Bu 64 karakterlik özet kuradan önce ilan edilir. Kura günü listeye bir ortak eklenirse ya da bir tercih değiştirilirse özet tutmaz ve bu hemen anlaşılır.
Adım 3: Tanık girdileri ve tohum
Kura günü salondaki ortaklar arasından ad çekilerek üç tanık belirlenir. Her tanık o an aklına gelen altı haneli bir sayı söyler ve sayılar tutanağa el yazısıyla da işlenir. Tohum şöyle hesaplanır:
Tanıklar sayılarını söylemeden önce tohumu kimse bilemez; yönetim kurulu da, yazılımı kuran kişi de. Tanıklar söyledikten sonra ise tohum herkes için aynıdır.
Adım 4: Çekiliş
Yazılım tohumdan sırayla rastgele sayılar türetir. Önce bütün ortakların sırası karıştırılır. Sonra sırası gelen ortak, kendi tipindeki boş daireler arasından ilk uygun tercih grubuna bakar ve o gruptan rastgele bir daire alır. Tercih ettiği gruplarda boş daire kalmamışsa ya da tercih bildirmemişse kendi tipindeki boş dairelerden birini alır. Salon ekranında her adım sırayla görünür.
Adım 5: Sonuç özeti ve tutanak
Çekiliş bitince sıra, üye numarası ve daire listesinin de SHA-256 özeti alınır ve noter tutanağına yazılır. Tutanakta liste özeti, üç tanık sayısı, tohum ve sonuç özeti yer alır.
Sonucu evde nasıl doğrularsınız?
Kurayı doğrula aracını açın. Liste özetini ve tanıkların söylediği sayıları girin. Araç tohumu hesaplar ve tutanaktaki tohumla karşılaştırır; ardından aynı tohumla kurayı tarayıcınızda baştan çeker ve ürettiği sonuç özetini tutanaktakiyle karşılaştırır. İki özet aynıysa sonuç kimse tarafından değiştirilmemiştir. Kendi üye numaranızı yazarak hangi sırada hangi daireyi aldığınızı da görebilirsiniz.
| Ne doğrulanır? | Neyle? | Ne gösterir? |
|---|---|---|
| Liste değişmedi | Liste özeti | Kuraya sonradan ortak eklenmedi |
| Tohum hileli değil | Tanık sayıları | Sonuç önceden bilinemezdi |
| Sonuç değişmedi | Sonuç özeti | Tutanaktaki liste hesapla aynı |
Rastgelelik nasıl üretiliyor?
Tohumdan sayı üretmek için aynı SHA-256 işlevi tekrar kullanılır: tohumun sonuna bir sayaç eklenir ve her adımda sayaç bir artırılarak yeni bir özet alınır. Özetin ilk sekiz karakteri sıfır ile bir arasında bir sayıya çevrilir. Bu yöntem herkesin kullandığı açık bir algoritmadır; özel bir yazılım ya da gizli bir anahtar gerektirmez. Aynı tohumla aynı sayaç, dünyanın her bilgisayarında aynı sayıyı verir. Doğrulama aracının tarayıcınızda birkaç yüz milisaniyede bütün kurayı yeniden çekebilmesi bu sayededir.
Kuraya katılamayan ortak
Kura günü salonda bulunmak zorunlu değildir; çekiliş bütün ortaklar için aynı anda yapılır. Salonda olmayan ortak sonucu üye portalında, tutanakta ve kamuya açık listede görür. Kamuya açık listede ad yalnız soyadının baş harfiyle yazılır; kimlik numarası gibi kişisel bilgiler yer almaz. Ortağın kendi dairesinin kat planı, cephesi ve kura sırası portalında ayrıca gösterilir. İtiraz süresi içinde yöntemle ilgili bir sorusu olan ortak denetim kuruluna yazılı başvurabilir.
Sık sorulan bir soru: tanıklar anlaşırsa?
Üç tanığın önceden anlaşıp belirli sayılar söylemesi teorik olarak mümkündür, ama hangi sayının hangi sonucu doğuracağını bilmek için kuranın milyonlarca kez denenmesi gerekir ve tanıklar salonda ad çekilerek belirlenir. Yine de ek güvence için tanıklardan birinin denetim kurulundan, birinin ortaklar arasından seçilmesi önerilir.
Kura gününün salon ekranını canlı çekiliş sayfasında prova olarak izleyebilirsiniz.
